logo

O dysleksji rozwojowej słów kilka

Przypadki osób z trudnościami w czytaniu i pisaniu opisywano już w starożytności., naukowo zaczęto je analizować w II. połowie XIX wieku. Początkowo  badania dotyczyły osób dorosłych, którzy, mimo ogólnie dobrych możliwości umysłowych, nie radzili sobie z opanowaniem umiejętności czytania i pisania.  Obecnie dla określenia tych kłopotów używa się kilku terminów:

  • dysleksja - to specyficzne trudności w czytaniu,
  • dysortografia - to  specyficzne trudności w opanowaniu umiejętności poprawnego pisania,
  • dysgrafia - to trudności z opanowaniem właściwego poziomu graficznego pisma.

Dzięki zastosowaniu powyższych określeń można precyzyjnie określić charakter zaburzeń komunikowania się za pomocą słowa pisanego. Zdarza się, że w przypadku całego syndromu zaburzeń w uczeniu się czytania i pisania używa się terminów:  specyficzne trudności w czytaniu i pisaniu lub dysleksja rozwojowa. Podkreślić należy, że trudności z opanowaniem umiejętności  czytania i pisania w przepisach polskiego prawa oświatowego rozpoznaje się jako specyficzne jedynie w przypadku stwierdzenia prawidłowego poziomu rozwoju umysłowego, nie formułuje się takiej diagnozy dla osób z inteligencją niższą niż przeciętna,  z  niedosłuchem, poważną wadą wzroku czy schorzeniami neurologicznym, na przykład epilepsją, czy porażeniem mózgowym.    

Istnieje wiele teorii na temat  podłoża występowania kłopotów w nauce czytania i pisania. Najczęściej stwierdza się, że u podłoża dysleksji rozwojowej leży nieharmonijny rozwój psychomotoryczny dziecka, co oznacza, że niektóre funkcje rozwijają się dobrze lub ponadprzeciętnie, inne zaś z bardzo dużym opóźnieniem. Zaburzenia te dotyczą przede wszystkim niektórych funkcji poznawczych i ruchowych oraz ich współdziałania (integracji percepcyjno-motorycznej). 

Od lat 90. jako główną przyczynę dysleksji rozwojowej wskazuje się nieprawidłowości w rozwoju funkcji słuchowo - językowych. Szczególną uwagę zwraca się na pamięć, uwagę  i percepcję dźwięków mowy. Podkreśla się również duże znaczenia  funkcji wzrokowych , wzrokowo-przestrzennych i ruchowych oraz integracji wszystkich wymienionych procesów poznawczych. Zaburzeniom tym często towarzyszą też zakłócenia rozwoju lateralizacji czynności ruchowych. Istnieją też inne teorie dotyczące przyczyn problemów z czytaniem i pisaniem. Jedna z koncepcji mówi o możliwości dziedziczenia tej wady, inne zakładają, że przyczyną pojawienia się tych trudności są zaburzenia hormonalne (nadprodukcja testosteronu w okresie prenatalnym), czy też brak dominacji jednej z półkul mózgowych.

Postęp medycyny sprawił, że wzrasta liczba dzieci z ciąży i porodu o nieprawidłowym przebiegu, a to często jest przyczyną zmian struktury układu nerwowego, powoduje zakłócenia w rozwoju dziecka.  Coraz częściej obserwuje się brak właściwej stymulacji, wspierania rozwoju dzieci, u których występują drobne opóźnienia, dysharmonie rozwojowe. Mniejszą uwagę przywiązuje się obecnie do zabaw rozwijających funkcje psychomotoryczne. Już 2, 3 . latki korzystają z nowinek technicznych - bawią się urządzeniami z ekranami dotykowymi zamiast rysować, malować, lepić, tańczyć, tworzyć coś z piasku, masy solnej czy gliny. Coraz rzadziej widać dzieci skaczące w gumę, grające w klasy, popisujące się na trzepaku, czy pomagające w ogrodzie.  

Diagnoza dzieci, u których występują kłopoty w opanowywaniu umiejętności czytania oraz pisania jest procesem złożonym, wymaga współpracy wielu specjalistów. Aby trafnie postawić taką diagnozę niezbędne jest przeprowadzenie badań: pediatrycznych, okulistycznych, laryngologicznych, logopedycznych,  czasem też u innych specjalistów, na przykład neurologa. Ostateczną diagnozę zajmują się przede wszystkim poradnie psychologiczno-pedagogiczne. Wyposażone one zostały w nowoczesne narzędzia badawcze, które pozwalają na dość precyzyjne określenie deficytów rozwojowych. Na podstawie tych badań można prawidłowo opracować plan pracy z dzieckiem potrzebującym ćwiczeń korekcyjno - kompensacyjnych, usprawniających obniżone funkcje. Najczęściej jest tak, że szybko podjęte działania terapeutyczne pozwalają na osiągnięcie sukcesu. Jednak, aby ten sukces był możliwy niezwykle ważna jest współpraca wszystkich mających szczególny wpływ na rozwój i funkcjonowanie dziecka...  c . d. n. 

Opracowanie: pedagog - terapeuta Ewa Pleskot